در صورت تكميل نماز گزندى بر جان يا دين يا عقل يا عرض و يا مال شما برسد ] پياده يا سواره [ نماز را محافظت كنيد ] ، پس هنگامى كه ايمن شديد خدا را ياد كنيد ، چنان كه [ به ] شما آموخت آن‌چه را نمىتوانستيد بدانيد . » در اين‌جا مقصود ، انجام كامل « نماز » است كه آن را ايستاده و با تمامى اجزاء و شرايط كاملش - در قيام ، ركوع ، سجود و تشهد - به پا داريد . در آيه‌ى نساء « إِنْ خِفْتُمْ » شرط اصلى « أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ » است ، كه تنها براى جلوگيرى از خوف جانى در جنگ ، چه در سفر و يا حضر ، از كيفيت نماز بكاهيد . « 1 » ولى آيه‌ى بقره « فَان خفتم » ، مطلق « خوف » گذشته از جان ؛ دين ، عقل ، عرض و مال را نيز در بر مىگيرد ، كه بالاخره براى نگهداشتن مهم‌تر از مهم صرف نظر مىشود ، و براى حفظ نواميش پنج‌گانه ، چيزى از كيفيت نمازتان كاسته مىگردد ، كه اين خود جمع ميان هر دو واجب است . و آيا در سفرى كه نه ترسى از دشمن وجود دارد و نه خطرى يا حرجى ديگر ، بايستى نماز را شكسته بخوانيم ؟ كه دو ركعتش را ترك كنيم ، و بر اندام زيباى بزرگ‌ترين واجبات : ( نماز ) چنان شكستى را وارد

--> ( 1 ) - / تفسير فقهى اين آيه در رساله‌ى توضيح المسائل نوين و كتاب ترجمان قرآن به تفصيل آمده است